این پژوهش به بررسی نقش راهبردی مدیریت ریسک و تاب آوری سازمانی در حفظ مزیت رقابتی شرکت های بازرگانی، بنگاه های اقتصادی و مؤسسات مالی در مواجهه با بحران های ژئوپلیتیکی کشورهای خاورمیانه در بازه زمانی ۲۰۲۴ تا نیمه نخست ۲۰۲۶ می پردازد. با توجه به تلاطم های فزاینده ژئوپلیتیکی در این منطقه که ناشی از مناقشات سیاسی، تحریم ها و بی ثباتی های اقتصادی است، سازمان ها با چالش جدی در حفظ موقعیت رقابتی خود روبه رو هستند. این مقاله با رویکردی ترکیبی و با بهره گیری از تحلیل داده های ثانویه و مطالعات موردی عمیق از چند کشور شاخص خاورمیانه، استدلال می کند که رویکردهای سنتی مدیریت ریسک که مبتنی بر پیش بینی و کنترل هستند، کارایی خود را در مواجهه با شوک های غیرخطی و همراه با ابهام ژئوپلیتیکی از دست داده اند. یافته ها نشان می دهد که سازمان هایی که به جای تمرکز صرف بر کاهش ریسک، بر ایجاد «تاب آوری پویا» از طریق تنوع بخشی به زنجیره تأمین، افزایش چابکی مالی، تقویت حاکمیت شرکتی مبتنی بر شفافیت و توسعه فرهنگ یادگیری سازمانی سرمایه گذاری می کنند، نه تنها آسیب پذیری کمتری در برابر بحران ها دارند، بلکه می توانند از فرصت های حاصل از تغییرات ساختاری برای بازتعریف مزیت های رقابتی خود استفاده کنند. همچنین، نتایج حاکی از آن است که نقش واسطه ای کیفیت نهادی و دیجیتالی سازی در اثربخشی این راهبردها حیاتی است. در نهایت، پژوهش حاضر مدلی مفهومی ارائه می دهد که نشان می دهد مدیریت ریسک کارآمد و تاب آوری بالا، به طور هم افزا، از طریق کاهش هزینه های نمایندگی، حفظ ارزش ویژه برند و تسهیل دسترسی به منابع مالی در زمان بحران، به عنوان پیش بایندهای ضروری برای بقا و ارتقای مزیت رقابتی در بازارهای پرنوسان خاورمیانه عمل می کنند.

مدیریت ریسک تاب آوری سازمانی مزیت رقابتی بحران های ژئوپلیتیکی خاورمیانه شرکت های بازرگانی مؤسسات مالی چابکی سازمانی